Jakie są rodzaje pełnomocnictw procesowych?

Wyróżnia się dwa rodzaje pełnomocnictwa:

  1. procesowe ogólne, oraz

  2. procesowe do prowadzenia poszczególnych spraw.

Oprócz tego przepis art. 88 Kodeksu postępowania cywilnego wyróżnia pełnomocnictwo do niektórych czynności procesowych. Nie jest to jednak pełnomocnictwo procesowe.

Pełnomocnictwo ogólne oznacza umocowanie do prowadzenia wszystkich spraw w imieniu strony procesowej. Natomiast pełnomocnictwo procesowe do prowadzenia poszczególnych spraw oznacza umocowanie do prowadzenia konkretnej sprawy (np. o wydanie rzeczy).

Z kolei pełnomocnictwo do niektórych tylko czynności procesowych stanowi umocowanie wyłącznie do tych czynności, które są wyszczególnione w pełnomocnictwie (np. pełnomocnictwo do odbioru pism sądowych).W postępowaniu cywilnym wyróżnia się dwa rodzaje pełnomocnictw procesowych.

Kodeks postępowania cywilnego nie mówi jak powinno wyglądać określenie sprawy w treści pełnomocnictwa. Takie określenie może polegać na oznaczeniu stron i przedmiotu postępowania, na wskazaniu sygnatury akt, jak i na jakimkolwiek innym oznaczeniu, które pozwala na identyfikację sprawy w jej technicznoprocesowym znaczeniu.

Bardzo ważnym elementem pełnomocnictwa procesowego jest oznaczenie sprawy, której dotyczy umocowanie do reprezentowania strony. Oznaczenie to umożliwia bowiem sądowi dokonanie oceny, czy legitymujący się pełnomocnictwem pełnomocnik może w danej sprawie reprezentować stronę.

W pewnych kategoriach spraw powinien działać szczególny pełnomocnik procesowy. Przykładem jest postępowanie w sprawach małżeńskich oraz w sprawach ze stosunków między rodzicami i dziećmi. Do reprezentowania strony w tych sprawach konieczne jest pełnomocnictwo udzielone do prowadzenia danej sprawy.

Pełnomocnictwo do niektórych tylko czynności procesowych w sprawie, w której wymagane jest pełnomocnictwo szczególne, musi wymieniać te czynności oraz oznaczać sprawę przez wskazanie jej przedmiotu oraz stron.

Pracodawca ma prawo udzielić pełnomocnictwa do zastępstwa we wszystkich sprawach z zakresu prawa pracy, które toczą się z jego udziałem.

Ograniczenie zakresu pełnomocnictwa przez wyłączenie czynności związanych z zaskarżaniem orzeczeń w określonych instancjach musi być wyraźne, ponieważ zasadą jest, że pełnomocnictwo obejmuje z mocy prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych.

Skarga kasacyjna sporządzona przez adwokata, którego pełnomocnictwo było ograniczone do występowania przed sądami pierwszej i drugiej instancji zostaje odrzucone, gdy brak właściwego umocowania nie zostanie uzupełniony przez dołączenie pełnomocnictwa do sporządzonej skargi kasacyjnej.

Udzielenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony w określonej sprawie, bez ograniczenia jego zakresu, oznacza umocowanie pełnomocnika również do sporządzenia i wniesienia skargi.

Precyzyjne określenie sądu, wydziału i sygnatury nadanej sprawie można odczytywać jako intencja ograniczenia zakresu umocowania do postępowania pierwszoinstancyjnego. Brak pełnomocnictwa do wniesienia pisma zawierającego żądanie doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem to brak formalny tego pisma, a nie brak wniesionej później kasacji. Przewodniczący powinien więc przed zarządzeniem doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem wezwać do usunięcia dostrzeżonego braku. Wezwanie należy skierować do osoby zgłaszającej żądanie, a nie do prawidłowo umocowanego pełnomocnika.

Pełnomocnictwo ogólne jest pełnomocnictwem o najszerszym zakresie umocowania, ponieważ obejmuje umocowanie do dokonywania wszelkich czynności zwykłego zarządu w imieniu mocodawcy. Przede wszystkim chodzi tu o czynności prawne. Zakresem umocowania objęte są jednak także inne czyny zgodne z prawem (np. zawiadomienia czy wezwania). Pełnomocnictwo ogólne różni się od pełnomocnictwa gatunkowego m.in. tym, że to pierwsze nie określa w ogóle ani nie wyodrębnia tych czynności prawnych do jakich pełnomocnik został umocowany, stwarzając dla niego generalne upoważnienie do działania w imieniu mocodawcy we wszelkich sferach jego działalności. Z kolei pełnomocnictwo gatunkowe (rodzajowe) określa rodzaj czynności prawnych, do zdziałania których w imieniu mocodawcy uprawniony jest jego pełnomocnik. Zakresem umocowania obejmuje ono dokonywanie w imieniu mocodawcy czynności prawnych należących do ich określonej kategorii. Można je ograniczyć wskazując dodatkowe cechy takiej czynności prawnej, a w szczególności jej przedmiotu lub podmiotu będącego drugą stroną umowy. W takim wypadku dochodzi do doprecyzowania zakresu umocowania pełnomocnika (np. zawieranie umów sprzedaży czy leasingu rzeczy określonego rodzaju, zawieranie umów sprzedaży z konsumentami). Także w przypadku tego pełnomocnictwa zakresem umocowania mogą być objęte inne niż czynności prawne czyny zgodne z prawem, a które są zdarzeniami prawnymi (np. kierowanie do dłużników wezwań określonego rodzaju).