Lista obrońców

Obrońcę z urzędu wyznacza się z listy obrońców (art. 81a § 1 Kodeksu postępowania karnego). Prezes sądu wyznacza na obrońcę adwokata w okręgu sądu rejonowego, w którym ten ustalił swoją siedzibę zawodową. Jeśli na terenie właściwości sądu rejonowego żaden z adwokatów nie wyznaczył swojej siedziby zawodowej, okręgowa rada adwokacka w terminie 30 dni od dnia wpłynięcia zawiadomienia o zmianie siedziby lub podjęcia uchwały o skreśleniu z listy adwokatów, wskazuje w miejscowości będącej siedzibą danego sądu rejonowego dodatkową siedzibę zawodową adwokatów z terenu danej izby na okres nie przekraczający 12 miesięcy. Sposób wyznaczenia obrońcy, o którym mowa jest niezależny od podstawy wyznaczenia obrońcy z urzędu, od tego jaki podmiot tego dokonuje oraz od tego jaki ma być zakres działania obrońcy w postępowaniu.

Wyznaczenie obrońcy z urzędu z listy obrońców następuje według kolejności wpływu wniosków oraz potrzeb wynikających z innych okoliczności uzasadniających jego wyznaczenie. Uwzględnia się przy tym posiadane informacje o braku sprzeczności interesów stron postępowania. Przy wyznaczeniu obrońcy z urzędu z listy obrońców ustalonej przez prezesa sądu okręgowego lub prezesa sądu apelacyjnego bierze się także pod uwagę adres siedziby zawodowej adwokata albo adres zamieszkania radcy prawnego względem miejsca zamieszkania lub pobytu oskarżonego oraz względem siedziby sądu. We wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu oskarżony może wskazać, czy żąda wyznaczenia adwokata czy radcy prawnego. Należy podkreślić, że przy wyznaczeniu obrońcy z urzędu prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy nie jest związany żądaniem oskarżonego.

Organ procesowy prowadzący postępowanie przygotowawcze niezwłocznie przekazuje prezesowi sądu właściwego do rozpoznania sprawy żądanie wyznaczenia obrońcy z urzędu złożone przez podejrzanego wraz z dokumentami w celu wykazania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Organ prowadzący postępowanie przygotowawcze dołącza akta sprawy albo odpisy z akt sprawy niezbędne do rozpoznania żądania wyznaczenia obrońcy z urzędu. W szczególności chodzi tu o akta lub odpisy umożliwiające ustalenie sygnatury sprawy, danych osobowych podejrzanego oraz danych dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. W przypadku, gdy okoliczności wskazują na konieczność natychmiastowego podjęcia obrony, organ prowadzący postępowanie przygotowawcze:

  1. przekazuje wniosek wraz z dokumentami i odpisami z akt sprawy do sądu właściwego do rozpoznania sprawy za pośrednictwem telefaksu zaraz po złożeniu wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu;
  2. zawiadamia telefonicznie albo w inny sposób stosownie do okoliczności, sąd właściwy do dokonania w postępowaniu przygotowawczym czynności wymagającej natychmiastowego podjęcia obrony po złożeniu przez podejrzanego wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz o przekazaniu wniosku do sądu właściwego do rozpoznania sprawy i wskazuje datę tych czynności i nazwę sądu.

Obrońcę z urzędu w postępowaniu karnym wyznacza się z listy obrońców.Tak samo jest z wnioskiem organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o wyznaczenie obrońcy z urzędu wobec stwierdzenia okoliczności uzasadniających wyznaczenie obrońcy z urzędu na podstawie art. 79 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania karnego oraz z żądaniem podejrzanego o wyznaczenie obrońcy z urzędu w celu wzięcia przez niego udziału w posiedzeniu w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania. Jeśli podejrzany złoży żądanie o wyznaczenie obrońcy z urzędu w postępowaniu przygotowawczym wprost do sądu, prezes sądu lub referendarz sądowy niezwłocznie zwróci się do organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o nadesłanie akt sprawy albo odpisów z akt sprawy w zakresie niezbędnym do rozpoznania wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Chodzi tu zwłaszcza o akta albo odpisy umożliwiające ustalenie sygnatury sprawy, danych osobowych podejrzanego oraz danych dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Jeśli zachodzi konieczność natychmiastowego podjęcia obrony, żądanie przekazywane jest telefonicznie albo w inny sposób stosownie do okoliczności.

Prezes sądu, referendarz sądowy lub sąd mają obowiązek niezwłocznego rozpoznania wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu (art. 81a § 2 Kodeksu postępowania karnego), ponieważ nieuzasadniona zwłoka może naruszać prawo oskarżonego do obrony. Biorąc pod uwagę słownikową definicję słowo „niezwłocznie” oznacza „natychmiast, zaraz; tak szybko, jak to możliwe”. Należy też uwzględnić stadium lub fazy procesu, w których z takim żądaniem wystąpiono.

Prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy po wyznaczeniu obrońcy z urzędu podaje oskarżonemu następujące informacje umożliwiające kontakt z adwokatem lub radcą prawnym:

  1. imię i nazwisko;
  2. adres do doręczeń;
  3. numer telefonu;
  4. numer telefaksu lub adres poczty elektronicznej.

Natomiast po wyznaczeniu obrońcy z urzędu podaje adwokatowi lub radcy prawnemu:

  1. imię i nazwisko oskarżonego;
  2. sygnaturę sprawy;
  3. informację, czy oskarżony jest pozbawiony wolności, a w przypadku stosowania wobec niego tymczasowego aresztowania – również nazwę organu, do którego dyspozycji pozostaje;
  4. dane umożliwiające kontakt z oskarżonym (jego adres zamieszkania lub pobytu, adres do doręczeń, numer telefonu, numer telefaksu lub adres poczty elektronicznej).

Okręgowa rada adwokacka oraz rada okręgowa radców prawnych przedstawia prezesowi sądu rejonowego, sądu okręgowego i sądu apelacyjnego, których obszar właściwości obejmuje zasięg terytorialny danej izby lub rady:

  1. wykaz adwokatów i radców prawnych, którzy są uprawnieni do obrony w postępowaniu karnym według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych, mających siedzibę zawodową na obszarze właściwości danego sądu, deklarujących gotowość udzielania oskarżonym pomocy prawnej z urzędu;
  2. wykaz pozostałych adwokatów i radców prawnych, którzy są uprawnieni do obrony w postępowaniu karnym według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych, mających siedzibę zawodową na obszarze właściwości danego sądu.

Wykaz, o którym mowa okręgowa rada adwokacka i rada okręgowej izby radców prawnych przedstawia do 30 października każdego roku według stanu na 1 września tego roku. Wykazy można przedstawiać za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznym nośniku danych. Wykazy te powinny zawierać informacje umożliwiające kontakt z adwokatem lub radcą prawnym (imię i nazwisko, adres do doręczeń, numer telefonu, numer telefaksu lub adres poczty elektronicznej).

Na podstawie wykazów prezes właściwego sądu ustala listę obrońców ułożoną w porządku alfabetycznym według nazwisk. Lista ta składa się z:

  1. części A, która obejmuje adwokatów i radców prawnych, deklarujących gotowość udzielania oskarżonym pomocy prawnej z urzędu;
  2. części B obejmującej pozostałych adwokatów i radców prawnych.

Prezes właściwego sądu uwzględniając liczbę spraw, w których wyznaczany jest obrońca z urzędu, może uznać, że przedstawione wykazy zawierają niewystarczającą liczbę adwokatów i radców prawnych, deklarujących gotowość udzielania oskarżonym pomocy prawnej z urzędu. W takim wypadku może wystąpić do okręgowej rady adwokackiej i rady okręgowej izby radców prawnych o wskazanie dodatkowych adwokatów i radców prawnych. Powinien to uczynić w terminie nie krótszym niż 7 dni od dnia otrzymania pisma prezesa właściwego sądu. Jeśli okręgowa rada adwokacka i rada okręgowa izby radców prawnych nie wskaże dodatkowych adwokatów i radców prawnych w wyznaczonym terminie lub wskaże niewystarczającą ich liczbę, prezes właściwego sądu ustala na podstawie przedstawionych wykazów, listę adwokatów i radców deklarujących gotowość udzielania oskarżonym pomocy prawnej z urzędu. Listę obrońców można w miarę możliwości prowadzić w formie elektronicznej. Prezes właściwego sądu przekazuje ustaloną listę obrońców do wiadomości okręgowej radzie adwokackiej oraz radzie okręgowej izby radców prawnych.